"Năm nay doanh thu tăng 30% so với năm trước, nhưng sao lợi nhuận lại giảm? Và thuế phải nộp còn cao hơn năm ngoái?" – Đây là câu hỏi mà rất nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ đang đau đầu. Thực tế, đây không phải là nghịch lý mà là hệ quả tất yếu của cấu trúc chi phí và cách thuế tác động vào kết quả kinh doanh.
LƯU Ý QUAN TRỌNG
Bài viết này cung cấp thông tin tham khảo về mối quan hệ giữa doanh thu, chi phí, lợi nhuận và thuế. Do chính sách có nhiều điểm phức tạp và có thể có thay đổi, bổ sung trong quá trình triển khai, chúng tôi khuyến nghị bạn nên xác minh lại thông tin với cơ quan thuế địa phương để nhận được hướng dẫn chi tiết và phù hợp nhất với tình hình cụ thể của doanh nghiệp. Hoặc bạn có thể liên hệ với các dịch vụ tư vấn thuế chuyên nghiệp như THtax để được hỗ trợ toàn diện.
Hiểu Đúng Về Doanh Thu, Chi Phí Và Lợi Nhuận
Công Thức Cơ Bản
Lợi nhuận sau thuế = Doanh thu thuần - Chi phí - Thuế TNDN
Trong đó:
- Doanh thu thuần = Doanh thu tổng - Giảm trừ doanh thu (chiết khấu, hàng trả lại, thuế GTGT...)
- Chi phí = Giá vốn hàng bán + Chi phí bán hàng + Chi phí quản lý + Chi phí tài chính
- Thuế TNDN = Thu nhập chịu thuế x Thuế suất (15%, 17% hoặc 20%)
Khi doanh thu tăng nhưng lợi nhuận không tăng → Nghĩa là chi phí tăng nhanh hơn doanh thu.
5 Nguyên Nhân Chính Khiến Lợi Nhuận Không Tăng Theo Doanh Thu
Nguyên Nhân 1: Cấu Trúc Chi Phí Không Tối Ưu
Tình huống thực tế:
Công ty A bán quần áo online:
- Năm 2024: Doanh thu 5 tỷ, chi phí 4,2 tỷ, lợi nhuận 800 triệu
- Năm 2025: Doanh thu 6,5 tỷ (+30%), chi phí 5,6 tỷ (+33%), lợi nhuận 900 triệu (+12,5%)
Phân tích:
Doanh thu tăng 30% nhưng lợi nhuận chỉ tăng 12,5% vì:
- Chi phí quảng cáo tăng mạnh (Facebook Ads, TikTok Ads)
- Chi phí vận chuyển tăng (giá xăng, phí ship)
- Chi phí nhân sự tăng (thuê thêm nhân viên chăm sóc khách hàng)
- Chi phí kho bãi tăng (tồn kho nhiều hơn)
→ Chi phí biến động (chi phí thay đổi theo doanh thu) tăng nhanh hơn doanh thu.
Nguyên Nhân 2: Giá Vốn Hàng Bán Tăng
Tình huống:
Công ty B sản xuất đồ gỗ nội thất:
- Giá gỗ tăng 25% do nguồn cung khan hiếm
- Doanh thu tăng 20% (do tăng giá bán), nhưng lợi nhuận giảm 15%
Giải thích:
Khi giá nguyên liệu tăng mạnh, doanh nghiệp có 2 lựa chọn:
- Tăng giá bán → Doanh thu tăng nhưng lượng tiêu thụ giảm
- Giữ nguyên giá → Lượng tiêu thụ giữ vững nhưng biên lợi nhuận giảm
Trong cả hai trường hợp, lợi nhuận đều bị ảnh hưởng.
Nguyên Nhân 3: Chi Phí Cố Định Tăng Đột Biến
Chi phí cố định là chi phí không đổi dù doanh thu tăng hay giảm:
- Tiền thuê mặt bằng
- Lương nhân viên văn phòng
- Khấu hao tài sản cố định
- Chi phí bảo hiểm, bảo trì
Ví dụ:
Công ty C chuyển văn phòng sang vị trí đẹp hơn:
- Tiền thuê tăng từ 30 triệu/tháng lên 80 triệu/tháng (+50 triệu)
- Doanh thu tăng 600 triệu/năm (50 triệu/tháng)
- Chi phí thuê tăng 600 triệu/năm (50 triệu/tháng)
→ Doanh thu tăng bù đúng bằng chi phí tăng → Lợi nhuận không tăng.
Nguyên Nhân 4: Chiết Khấu, Giảm Giá Quá Nhiều
Tình huống:
Để tăng doanh thu, doanh nghiệp áp dụng:
- Giảm giá 20-30%
- Tặng quà, tặng voucher
- Freeship toàn quốc
Kết quả:
- Doanh thu tăng (do bán nhiều hơn)
- Nhưng doanh thu thuần (sau khi trừ chiết khấu) tăng ít
- Lợi nhuận gần như không tăng
Ví dụ cụ thể:
Sản phẩm giá 100.000 đồng, giảm 30% = 70.000 đồng:
- Giá vốn: 50.000 đồng
- Lợi nhuận gộp: 20.000 đồng (giảm 60% so với không giảm giá)
Để đạt cùng mức lợi nhuận, doanh nghiệp phải bán NHIỀU GẤP 2,5 LẦN → Tăng áp lực vận hành.
Nguyên Nhân 5: Doanh Thu "Ảo" - Chưa Thu Được Tiền
Tình huống:
Công ty D bán hàng cho đại lý theo hình thức:
- Giao hàng trước
- Thanh toán sau 60-90 ngày
Kết quả:
- Sổ sách ghi nhận doanh thu tăng
- Nhưng tiền chưa về → Dòng tiền âm
- Phải vay ngân hàng để trả lương, mua hàng → Chi phí lãi vay tăng
→ Doanh thu tăng "trên giấy", nhưng lợi nhuận thực tế giảm do chi phí tài chính tăng.
Tại Sao Doanh Thu Tăng Mà Thuế Lại Cao Hơn?
Lý Do 1: Thuế TNDN Tính Trên Thu Nhập Chịu Thuế, Không Phải Lợi Nhuận Thực
Công thức:
Thu nhập chịu thuế = Doanh thu - Chi phí ĐƯỢC TRỪ
Vấn đề: Không phải chi phí nào cũng được trừ khi tính thuế.
Các chi phí KHÔNG được trừ:
- Chi phí không có hóa đơn hợp lệ
- Chi phí thanh toán tiền mặt trên 5 triệu đồng (từ 01/10/2025)
- Chi phí không liên quan hoạt động kinh doanh
- Chi phí tiếp khách không có hồ sơ đi kèm
Ví dụ:
Công ty E có:
- Lợi nhuận kế toán: 500 triệu
- Chi phí bị loại: 200 triệu (do thanh toán tiền mặt)
- Thu nhập chịu thuế: 500 + 200 = 700 triệu
- Thuế TNDN: 700 x 20% = 140 triệu
→ Thuế cao hơn thực tế do chi phí bị loại.
Lý Do 2: Doanh Thu Tăng → Vượt Ngưỡng Thuế Suất Ưu Đãi
Từ 01/10/2025:
- Doanh thu dưới 3 tỷ: Thuế 15%
- Doanh thu 3-50 tỷ: Thuế 17%
- Doanh thu trên 50 tỷ: Thuế 20%
Ví dụ:
Công ty F:
- Năm 2024: Doanh thu 2,8 tỷ → Thuế 15%
- Năm 2025: Doanh thu 3,2 tỷ → Thuế 17%
Thu nhập chịu thuế: 400 triệu
- Thuế 2024: 400 x 15% = 60 triệu
- Thuế 2025: 400 x 17% = 68 triệu
→ Thu nhập chịu thuế không đổi nhưng thuế tăng 13,3%.
Lý Do 3: Chi Phí Tài Chính Không Được Trừ Hết
Theo quy định, chi phí lãi vay được trừ CÓ HẠN CHẾ:
- Lãi vay từ tổ chức tín dụng: Được trừ toàn bộ
- Lãi vay từ cá nhân, doanh nghiệp khác: Chỉ được trừ tối đa 1,5 x lãi suất cơ bản của Ngân hàng Nhà nước
Ví dụ:
Công ty G vay cổ đông 5 tỷ đồng, lãi suất 15%/năm:
- Chi phí lãi vay: 750 triệu/năm
- Lãi suất được trừ tối đa: 1,5 x 4,5% = 6,75%
- Chi phí được trừ: 5 tỷ x 6,75% = 337,5 triệu
- Chi phí bị loại: 750 - 337,5 = 412,5 triệu
→ Thu nhập chịu thuế tăng 412,5 triệu → Thuế tăng 82,5 triệu (20%).
4 Cách Để Tối Ưu Lợi Nhuận Và Giảm Thuế Hợp Pháp
1. Tối Ưu Cấu Trúc Chi Phí
- Rà soát và cắt giảm chi phí không cần thiết
- Đàm phán lại giá với nhà cung cấp
- Tự động hóa quy trình để giảm chi phí nhân công
- Tối ưu chi phí marketing (ROI cao hơn)
2. Đảm Bảo Chi Phí Được Trừ Đầy Đủ
- Có đầy đủ hóa đơn hợp lệ
- Thanh toán qua chuyển khoản từ 5 triệu trở lên
- Chuẩn bị hồ sơ đi kèm cho chi phí lớn
- Lưu trữ chứng từ đầy đủ
3. Tận Dụng Ưu Đãi Thuế
- Đầu tư vào hoạt động R&D (nghiên cứu phát triển) → Giảm thuế
- Tham gia hoạt động bảo vệ môi trường → Giảm thuế
- Tuyển dụng lao động là người khuyết tật → Giảm thuế
4. Quản Lý Dòng Tiền Hiệu Quả
- Thu hồi công nợ nhanh
- Đàm phán điều khoản thanh toán hợp lý với khách hàng
- Tránh tình trạng doanh thu "ảo", tiền chưa về
Liên hệ THtax ngay để được phân tích MIỄN PHÍ cấu trúc tài chính và tìm ra giải pháp tối ưu!
Hệ thống văn phòng :
🔹Trụ sở chính: 702/63/7 Lê Đức Thọ, Phường An Hội Đông, TP. Hồ Chí Minh
🔹VPĐD tại Đà Lạt: 72 Nguyễn Công Trứ, Phường Lâm Viên - Đà Lạt, Tỉnh Lâm Đồng
🔹VPĐD tại Kon Tum: 227 Phan Đình Phùng, Phường Đăk Cấm, Tỉnh Quảng Ngãi
🔹VPĐD tại TP. HCM: 779 Huỳnh Văn Lũy, Phường Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh
🔹VPĐD tại Gia Lai: 59 Trường Chinh, Phường An Nhơn Đông, Tỉnh Gia Lai
🔹VPĐD tại Bảo Lộc: 48/49 Phạm Ngọc Thạch, Phường 1 – Bảo Lộc, Tỉnh Lâm Đồng
🔹VPĐD tại Hà Nội: Phòng 701, Tòa nhà Kim Ánh, Số 1 ngõ 78, Phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội
CÔNG TY TNHH ĐÀO TẠO & TƯ VẤN THTAX
📌 702/63/7 Lê Đức Thọ, Phường An Hội Đông, TP.HCM
📞 0934 518 268 – 0918 774 497